మెటా టైటిల్ : హార్మోన్ల అసమతుల్యత అంటే ఏమిటి? వాటి లక్షణాలు మరియు నివారణ

హార్మోన్ల అసమతుల్యత అంటే ఏమిటి?

హార్మోన్లు మానవ శరీరం ఒక నిర్దిష్ట మార్గంలో పనిచేయడానికి పనికొచ్చే రసాయనాలు. అందువల్ల ఈ రసాయనాల ఉత్పత్తిలో జరిగే అసమతుల్యత హార్మోన్ల అసమతుల్యతకు దారితీస్తుంది. ఈ పరిస్థితి హార్మోన్లకు సంబంధించిన వివిధ పరిస్థితుల ఆగమనాన్ని విస్తృతంగా ప్రతిబింబిస్తుంది. హార్మోన్ ఉత్పత్తి పరిమాణంలో స్వల్ప వ్యత్యాసం శరీరంలో గణనీయమైన మార్పులకు దారితీస్తుంది. కొన్ని హార్మోన్ల అసమతుల్యతలు తాత్కాలికమైనవి. మరికొన్ని దీర్ఘకాలికమైనవి. అవి ఒక వ్యక్తి యొక్క జీవన నాణ్యతను ప్రతికూలంగా ప్రభావితం చేస్తాయి.

హార్మోన్లు అంటే ఏమిటి?

హార్మోన్లు శరీరం యొక్క వివిధ విధులను సమన్వయం చేయడానికి బాధ్యత వహించే రసాయనాలు. అవి వివిధ శరీర అవయవాలు, కండరాలు, చర్మం మరియు ఇతర కణజాలాలకు రక్తం ద్వారా సందేశాలను తీసుకువెళతాయి. ఈ రోజు వరకు మానవ శరీరంలో 50 కంటే ఎక్కువ హార్మోన్లను శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించారు. అవి శరీరం యొక్క క్రింది ప్రక్రియలను నియంత్రిస్తాయి:

• హోమియోస్టాసిస్
• జీవక్రియ
• పెరుగుదల మరియు అభివృద్ధి
• పునరుత్పత్తి
• మూడ్
• నిద్రపోయే మరియు నిద్రలేచే సమయం

మహిళల్లో హార్మోన్ల అసమతుల్యత అంటే ఏమిటి?

మహిళల్లో హార్మోన్ల అసమతుల్యత రక్తప్రవాహంలో రసాయనాలు తీవ్ర స్థాయిలో పెరగడం లేదా తగ్గడం వల్ల జరుగుతుంది. అయితే గర్భం, రుతుక్రమం లేదా రుతువిరతి వంటి సమయాల్లో ఆడవారిలో హార్మోన్లు సహజంగా హెచ్చుతగ్గులకు గురవుతాయి. ఆడవారిలో అడ్రినలిన్, ఇన్సులిన్, స్టెరాయిడ్ హార్మోన్, ఈస్ట్రోజెన్, గ్రోత్ హార్మోన్ లేదా ప్రొజెస్టెరాన్ వంటి స్రావాలలో కలిగే అసాధారణత ఏదైనా హార్మోన్ల అసమతుల్యతకు దారితీస్తుంది.

స్త్రీలలో హార్మోన్ల అసమతుల్యత లక్షణాలు

మహిళల్లో హార్మోన్ల అసమతుల్యత అనేక విధాలుగా ప్రతిబింబిస్తుంది. అంతే కాకుండా ప్రతి ఒక్కరూ వేరు వేరు లక్షణాలను అనుభవిస్తారు. స్త్రీలలో అత్యంత సాధారణ హార్మోన్ల అసమతుల్యత లక్షణాలు ఈ క్రింది విధంగా ఉంటాయి:

• నెమ్మదిగా లేదా వేగవంతమైన హృదయ స్పందన: ఇది సాధారణంగా రుతువిరతి సమయంలో స్త్రీలు అనుభవిస్తారు.
• ఆకస్మిక బరువు పెరగడం లేదా తగ్గడం: థైరాయిడ్ హార్మోన్‌లో అసమతుల్యత వల్ల మహిళల్లో అధిక బరువు పెరగడం లేదా తగ్గడం జరుగుతుంది.
• అలసట: హార్మోన్ల అసమతుల్యత ఉన్న స్త్రీలు అదనపు ప్రొజెస్టెరాన్‌ను ఉత్పత్తి చేస్తారు. దీని ఫలితంగా సుదీర్ఘ నిద్ర తర్వాత కూడా అలసట ఉంటుంది.
• మలబద్ధకం, విరేచనాలు లేదా తరచుగా ప్రేగు కదలికలు: ప్రొజెస్టెరాన్ మరియు ఈస్ట్రోజెన్ అధికంగా లేదా తక్కువ ఉత్పత్తి మహిళల జీర్ణవ్యవస్థను ప్రతికూలంగా ప్రభావితం చేస్తుంది.
• నిస్పృహ, భయము, లేదా ఆందోళన: ఈస్ట్రోజెన్ మెదడు రసాయనాలైన డోపమైన్, సెరోటోనిన్ మరియు నోర్‌పైన్‌ఫ్రైన్ వంటి వాటిని ప్రభావితం చేస్తుంది. ఇది మానసిక స్థితి, మానసిక ఆరోగ్యంపై ప్రభావం చూపుతుంది.
• చల్లని లేదా వెచ్చని ఉష్ణోగ్రతలకు పెరిగిన సున్నితత్వం: హార్మోన్ల అసమతుల్యత జీవక్రియలో మార్పులకు కారణమవుతుంది, ఉష్ణోగ్రతను ప్రభావితం చేస్తుంది.
• పొడి మరియు ముతక చర్మం: థైరాయిడ్ హార్మోన్‌లో మార్పు లేదా రుతువిరతి ప్రారంభం చర్మం పొడిబారడానికి కారణమవుతుంది.
• జుట్టు సన్నబడటం, పెళుసుగా మారిన జుట్టు: అత్యంత సాధారణ హార్మోన్ల అసమతుల్యత సంకేతాలలో ఒకటి ఈస్ట్రోజెన్ స్థాయి తగ్గడం. ఫలితంగా జుట్టు పలుచబడడం.
• దాహం పెరగడం, తరచుగా మూత్రవిసర్జన చేయడం: ఈస్ట్రోజెన్ మరియు ప్రొజెస్టెరాన్‌లలో మార్పులు లేదా యాంటీడియురేటిక్ హార్మోన్ తక్కువ ఉత్పత్తి కారణంగా దాహం పెరుగుతుంది.
• లైంగిక కాంక్ష తగ్గడం : శరీరం తక్కువ టెస్టోస్టెరాన్ ఉత్పత్తి చేసినప్పుడు.. అది లైంగిక కాంక్షను తగ్గిస్తుంది.
• పెరిగిన ఆకలి: హార్మోన్ల మార్పు నిరాశ, మూడ్ స్వింగ్‌లకు దారితీస్తుంది. ఇది క్రమంగా ప్రజల ఆకలి, క్షుద్బాధను పెంచుతుంది.
• వంధ్యత్వం: మహిళల లక్షణాలలో ఇది చాలా సాధారణమైన హార్మోన్ల అసమతుల్యతలలో ఒకటి. అంతేకాకుండా మహిళల్లో వంధ్యత్వానికి హార్మోన్ల అసమతుల్యత ప్రధాన కారణం.
• అస్పష్టమైన దృష్టి: మహిళల్లో హార్మోన్ల అసమతుల్యత ఒక సంఘటనను స్పష్టంగా గుర్తుంచుకోవడం కష్టతరం చేస్తుంది.

మీకు ఇది కూడా నచ్చుతుంది: మహిళల్లో హార్మోనల్ ఇంబ్యాలెన్స్ అంటే ఏంటీ? దీన్ని ఎలా నయం చేయాలి?

పుట్టినప్పుడు స్త్రీ గా వర్గీకరించబడిన వ్యక్తులలో హార్మోన్ల అసమతుల్యత లక్షణాలు

AFAB అండాశయాల ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడిన ఈస్ట్రోజెన్ మరియు ప్రొజెస్టెరాన్ వంటి సెక్స్ హార్మోన్లను అసమతుల్యత చేస్తుంది. అదనంగా వారు ఆండ్రోజెన్లు, టెస్టోస్టెరాన్ యొక్క అధిక ఉత్పత్తిని కూడా అనుభవించవచ్చు. AFAB వ్యక్తులలో హార్మోన్ల మార్పుల లక్షణాలు క్రింది విధంగా ఉన్నాయి:

• యోని క్షీణత: తక్కువ ఈస్ట్రోజెన్ ఉత్పత్తి ఈ పరిస్థితికి దారి తీస్తుంది. ఇది యోని గోడ సన్నబడటానికి, మంటగా ఉండటానికి మరియు పొడిబారడానికి ప్రధాన కారణం.
• యోని పొడిబారడం: ఈస్ట్రోజెన్ యోని యొక్క తేమను నిలపడంలో సహాయపడుతుంది. ఈ హార్మోన్ తగ్గడం వల్ల యోని పొడిబారి అలాగే ఎక్కువ సేపు ఉంటుంది
• ముఖం, ఛాతీ లేదా పైభాగంలో మొటిమలు: అధిక ఆండ్రోజెన్‌ల వల్ల కలిగే అదనపు నూనె ఉత్పత్తి కారణంగా తరచుగా మొటిమలు కలుగుతాయి.
• భారీ లేదా క్రమరహిత పీరియడ్స్: సరిపోలని ఈస్ట్రోజెన్, ప్రొజెస్టెరాన్ ఉత్పత్తి అకాల లేదా భారీ పీరియడ్స్‌గా పరిణమిస్తాయి.
• హిర్సుటిజం (అదనపు శరీర జుట్టు): AFABలో హార్మోన్ల అసమతుల్యత కూడా గడ్డం, బుగ్గలు, పై పెదవులు మొదలైన ప్రాంతాల్లో జుట్టు పెరుగుదలకు దారితీస్తుంది.
• జుట్టు రాలడం: రాలిపోయిన జుట్టు తిరిగి పెరగకపోతే జుట్టు పరిమాణం ప్రభావితమవుతుంది. ఈ పరిస్థితి జుట్టు రాలడానికి దారితీస్తుంది.
• హైపర్పిగ్మెంటేషన్: చర్మం ఆకృతిని నిర్వహించడంలో హార్మోన్లు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. శరీరంలో ఏదైనా హార్మోన్ల అసమతుల్యత హైపర్పిగ్మెంటేషన్కు దారితీస్తుంది.
• సెక్స్ సమయంలో నొప్పి మరియు ఆసక్తి కోల్పోవడం: తక్కువ ఈస్ట్రోజెన్ మరియు ప్రొజెస్టెరాన్ ఉత్పత్తి లైంగిక ఆసక్తిని తగ్గిస్తుంది. యోనిని పొడిగా చేస్తుంది, ఇది బాధాకరమైన సంభోగానికి కారణమవుతుంది.
• వంధ్యత్వం: హార్మోన్ల అసమతుల్యత ఋతు చక్రంపై ప్రభావం చూపుతుంది, ఇది అండాల పరిపక్వతను నిరోధిస్తుంది. ఫలితంగా స్త్రీ వంధ్యత్వానికి దారితీస్తుంది.
• రాత్రి చెమటలు: తక్కువ ఈస్ట్రోజెన్, మెనోపాజ్ రాత్రి నిద్రలో ఎక్కువగా చెమట పట్టడానికి దారితీస్తుంది.
• తలనొప్పి: హార్మోన్ల అసమతుల్యత నిద్రను తగ్గిస్తుంది. ఆందోళన, అలసటను పెంచుతుంది. ఈ కారకాలన్నీ AFAB వ్యక్తులలో తలనొప్పిని పెంచుతాయి.

పుట్టినప్పుడు మగవాడిగా వర్గీకరించబడ్డ వ్యక్తులలో హార్మోన్ల అసమతుల్యత లక్షణాలు (AMAB)

పురుషుడిగా పుట్టిన వాళ్లలో తక్కువ టెస్టస్టెరోన్‌ను ఉత్పత్తి చేసే పరిస్థితి హార్మోన్లలో అసమతుల్యత చేస్తుంది. . ఇది వ్యక్తులలో కింది లక్షణాలు చూపిస్తుంది. AMABలో హార్మోన్ అసమతుల్యత యొక్క అత్యంత సాధారణ లక్షణాలు:

• శరీరంలో వెంట్రుకలు తగ్గడం లేదా రాలడం: పురుషులకు సాధారణంగా ముఖం మీద వెంట్రుకలు ఉంటాయి. హార్మోన్లో ఏదైనా తగ్గుదల జుట్టు పెరుగుదలను తగ్గిస్తుంది.
• అంగస్తంభన (ED): ఈ పరిస్థితి వల్ల వ్యక్తి లైంగిక సంభోగం కోసం ధృడమైన అంగస్తంభన కలిగి ఉండదు.
• గైనెకోమాస్టియా (రొమ్ము కణజాలం అభివృద్ధి): AMABలో హార్మోన్ల అసమతుల్యత రొమ్ము గ్రంధి కణజాలాలను పెంచుతుంది. ఇది రొమ్ములు పెరగడానికి దారితీస్తుంది.
• కండర ద్రవ్యరాశి కోల్పోవడం: క్యాటాబోలిక్ హార్మోన్ యొక్క అసమతుల్యత సరైన జీర్ణక్రియ లేని కారణంగా శరీర బరువును తగ్గిస్తుంది.
• సెక్స్ సమయంలో ఆసక్తి కోల్పోవడం: తక్కువ టెస్టోస్టెరాన్ ఉత్పత్తి EDకి దారితీస్తుంది. లైంగిక ఆసక్తి తగ్గుతుంది.
• వంధ్యత్వం: పురుష వంధ్యత్వం తక్కువ స్పెర్మ్ ఉత్పత్తి లేదా అసాధారణమైన స్పెర్మ్ పనితీరు వలన కలుగుతుంది.

హార్మోన్ల అసమతుల్యతకు కారణమేమిటి?

ప్రజలు తమ జీవితాంతం హార్మోన్ స్థాయిలలో సహజమైన హెచ్చుతగ్గులను అనుభవిస్తారు. అయినప్పటికీ ఎండోక్రైన్ గ్రంధుల యొక్క పనితీరు బాగా లేని కారణంగా కూడా ఇవి సంభవించవచ్చు. ఈ గ్రంథులు ప్రత్యేకమైన కణాలు. ఇవి రక్తప్రవాహంలోకి హార్మోన్ల ఉత్పత్తి, విడుదలకు బాధ్యత వహిస్తాయి.

హార్మోన్ల అసమతుల్యతకు కొన్ని సాధారణ కారణాలు:

• యుక్తవయస్సు
• మెనోపాజ్
• ప్రెగ్నన్సీ
• స్టెరాయిడ్స్ వాడకం
• కొన్ని మందులు

హార్మోన్ల అసమతుల్యతను ఎలా నియంత్రించాలి?

హార్మోన్ల అసమతుల్యతకు పూర్తి స్థాయి చికిత్స లేదు. కాకపోతే వ్యక్తులు వారి మొత్తం హార్మోన్ల ఆరోగ్యాన్ని సరిగ్గా ఉంచుకునేందుకు కొన్ని చర్యలు తీసుకోవచ్చు. వీటిలో క్రింది దశలు ఉన్నాయి:

1. ఆరోగ్యకరమైన బరువును మెయింటైన్ చెయ్యడం : ప్రజలు ఆరోగ్యకరమైన BMIని నిర్వహించడంపై దృష్టి పెట్టాలి.
2. సమతుల్య ఆహారం తీసుకోవడం: శరీరం ఆరోగ్యకరమైన పనితీరును నిర్వహించడానికి ఆరోగ్యకరమైన జీర్ణక్రియ అవసరం
3. క్రమం తప్పకుండా వ్యాయామం చెయ్యండి: వ్యాయామాలు ఒత్తిడిని తగ్గించడంలో సహాయపడటంతో పాటు శరీరం యొక్క హార్మోన్ స్థాయిని సమతుల్యం చేస్తాయి.
4. మీ పేగు ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరచండి: ప్రజలు తమ జీర్ణవ్యవస్థను మెరుగుపరచడానికి అవసరమైన చర్యలు తీసుకోవాలి.
5. మీ ఆహారంలో ఆరోగ్యకరమైన కొవ్వులను జోడించండి: సాచురేటేడ్ కొవ్వులను తీసుకునే బదులు, అన్ సాచురేటేడ్ కొవ్వులతో కూడిన ఆహార పదార్థాల సంఖ్యను పెంచండి.
6. ఫైబర్ అధికంగా ఉండే ఆహారాన్ని తీసుకోండి: జీర్ణక్రియ మరియు మృదువైన ప్రేగు కదలికను మెరుగుపరచడానికి ఫైబర్ స్థాయి ఎక్కువ ఉన్న ఆహారాలు తీసుకోవడం అవసరం.
7. చక్కెర తీసుకోవడం తగ్గించండి: చక్కెర తీసుకోవడం బరువును పెంచుతుంది. ఫలితంగా శరీర రసాయనాలు సరిగ్గా ఉత్పత్తి చేయబడవు.
8. తగినంత నాణ్యమైన నిద్ర పొందడం: ఒత్తిడిని తగ్గించడానికి, మెదడు ఆరోగ్యకరంగా పని చెయ్యడానికి మంచి నిద్ర చాలా అవసరం.
9. ధూమపానం లేదా పొగాకు వాడకం మానేయండి: ధూమపానం, పొగాకు వినియోగం శరీర భాగాలను దెబ్బతీస్తుంది. దీని ఫలితంగా దీర్ఘకాలంలో హార్మోన్లు సరిగ్గా ఉత్పత్తి చేయబడవు.
10. మీ దీర్ఘకాలిక ఆరోగ్య పరిస్థితులను చక్కగా నిర్వహించడం: కొన్ని ఆరోగ్య పరిస్థితులు మరియు మందులు హార్మోన్ల అసమతుల్యతకు దారితీస్తాయి.